فضائل و مناقب حضرت زهرا (سلام الله علیها) در صحیحین
252 بازدید
تاریخ ارائه : 3/16/2014 12:56:00 PM
موضوع: کلام

فضائل و مناقب حضرت زهرا (سلام الله علیها) در صحیحین

سید محمد جعفر سبحانی

صحیح بخاری و مسلم  نزد اهل‌سنت از جایگاه ممتازی برخوردار بوده به گونه‌ای که آن دو را تالی تلو قرآن و صحیح‌ترین کتاب‌ها پس از کتاب خدا می‌دانند[1] و درباره بخاری می‌گویند که صحت آن به امضای پیامبر اسلام (صلی الله و علیه و آله و سلم) رسیده است و در این مقام، خوابها و حکایت‌هایی بیان کرده‌اند؛[2] در مورد صحیح مسلم نیز گفته‌اند: «در زير آسمان كتابي صحيح‌تر از صحيح مسلم وجود ندارد.»[3]

بنابر مطالب فوق و به مناسبت ایام فاطمیه و شهادت حضرت زهرا (سلام الله علیها) فضائل و مناقب آن حضرت را از دیدگاه این دو کتاب مهم انتخاب نموده و قضاوت و نتیجه‌گیری بحث را به عهده‌ی خوانندگان محترم واگذار می‌کنیم.

الف) فاطمه سرور زنان اهل بهشت

بخاری در کتاب خود می‌گوید:

قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «فَاطِمَةُ سَيِّدَةُ نِسَاءِ أَهْلِ الجَنَّةِ»؛ فاطمه (سلام الله علیها) بزرگ و سرور زنان اهل‌بهشت است.[4]

ب) غضب فاطمه(سلام الله علیها) ، غضب رسول خدا (صلی الله و علیه و آله و سلم)

1) صحیح بخاری

حَدَّثَنَا أَبُو الوَلِيدِ، حَدَّثَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنِ المِسْوَرِ بْنِ مَخْرَمَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ: «فَاطِمَةُ بَضْعَةٌ مِنِّي، فَمَنْ أَغْضَبَهَا أَغْضَبَنِي»؛ فاطمه(سلام الله علیها)  پاره تن من است، کسی که او را به غضب درآورد  مرا غضبناک و خشمگین کرده است.[5]

2) صحیح مسلم

حَدَّثَنِي أَبُو مَعْمَرٍ إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْهُذَلِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنِ الْمِسْوَرِ بْنِ مَخْرَمَةَ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّمَا فَاطِمَةُ بَضْعَةٌ مِنِّي يُؤْذِينِي مَا آذَاهَا»؛ همانا فاطمه (سلام الله علیها)پاره‌ی از تن من است، هر آنچه باعث اذیت او شود مرا اذیت می‌کند.[6]

ج) ناراحتی و غضب حضرت زهرا(سلام الله علیها) از ابوبکر

1) صحیح بخاری

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ فَاطِمَةَ عَلَيْهَا السَّلاَمُ، بِنْتَ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْسَلَتْ إِلَى أَبِي بَكْرٍ تَسْأَلُهُ مِيرَاثَهَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِمَّا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَيْهِ بِالْمَدِينَةِ، وَفَدَكٍ وَمَا بَقِيَ مِنْ خُمُسِ خَيْبَرَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ: إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «لاَ نُورَثُ، مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ، إِنَّمَا يَأْكُلُ آلُ مُحَمَّدٍ - صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ - فِي هَذَا المَالِ»، وَإِنِّي وَاللَّهِ لاَ أُغَيِّرُ شَيْئًا مِنْ صَدَقَةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ حَالِهَا الَّتِي كَانَ عَلَيْهَا فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، وَلَأَعْمَلَنَّ فِيهَا بِمَا عَمِلَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ. فَأَبَى أَبُو بَكْرٍ أَنْ يَدْفَعَ إِلَى فَاطِمَةَ مِنْهَا شَيْئًا، فَوَجَدَتْ فَاطِمَةُ عَلَى أَبِي بَكْرٍ فِي ذَلِكَ، فَهَجَرَتْهُ فَلَمْ تُكَلِّمْهُ حَتَّى تُوُفِّيَتْ، وَعَاشَتْ بَعْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سِتَّةَ أَشْهُرٍ، فَلَمَّا تُوُفِّيَتْ دَفَنَهَا زَوْجُهَا عَلِيٌّ لَيْلًا، وَلَمْ يُؤْذِنْ بِهَا أَبَا بَكْرٍ وَصَلَّى عَلَيْهَا...»؛ عایشه می‌گوید: زمانی که فاطمه زهرا از ابوبکر میراث خود از رسول گرامی (صلی الله و علیه و آله و سلم)، از غنیمت و خمس به جا مانده از غزوه‌ی خیبر و منطقه‌ی فدک را خواست، ابوبکر در پاسخ گفت: از پیامبر (صلی الله و علیه و آله و سلم) شنیده‌ام که فرمود: از ما پیامبران ارثی به جا نخواهد ماند. هر آنچه از ما باقی بماند باید در راه خدا صدقه داده شود. بازماندگان پیامبر (صلی الله و علیه و آله و سلم) همانند سایر مسلمانان از این اموال استفاده خواهند کرد. من چیزی از صدقه‌های پیامبر را تغییر نخواهم داد و همان‌گونه که در زمان حیات آن حضرت بوده، رفتار خواهم کرد. بنابراین ابوبکر از دادن ارثیه به دختر پیامبر امتناع کرد و همین امر باعث شد که فاطمه (سلام الله علیها)از ابوبکر روی گرداند و جدا شد، در حالی که از این رفتار ابوبکر خشمگین و غضبناک بود. فاطمه زهرا (سلام الله علیها)بعد از حضرت رسول خدا (صلی الله و علیه و آله و سلم) تنها شش ماه در این جهان زندگی کرد و در این مدت دیگر با ابوبکر سخن نگفت تا از دنیا رفت و بعد از وفاتش نیز علی بن ابی‌طالب (علیها السلام) او را شبانه دفن کرد و از ابوبکر برای تدفین و نماز دعوت نکرد.[7]

2) صحیح مسلم

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، أَخْبَرَنَا حُجَيْنٌ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّهَا أَخْبَرَتْهُ، أَنَّ فَاطِمَةَ بِنْتَ رَسُولِ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْسَلَتْ إِلَى أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ تَسْأَلُهُ مِيرَاثَهَا مِنْ رَسُولِ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، مِمَّا أَفَاءَ اللهُ عَلَيْهِ بِالْمَدِينَةِ، وَفَدَكٍ، وَمَا بَقِيَ مِنْ خُمْسِ خَيْبَرَ، فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ: إِنَّ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ: «لَا نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ، إِنَّمَا يَأْكُلُ آلُ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْمَالِ»، وَإِنِّي وَاللهِ لَا أُغَيِّرُ شَيْئًا مِنْ صَدَقَةِ رَسُولِ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ حَالِهَا الَّتِي كَانَتْ عَلَيْهَا فِي عَهْدِ رَسُولِ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، وَلَأَعْمَلَنَّ فِيهَا بِمَا عَمِلَ بِهِ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَأَبَى أَبُو بَكْرٍ أَنْ يَدْفَعَ إِلَى فَاطِمَةَ شَيْئًا، فَوَجَدَتْ فَاطِمَةُ عَلَى أَبِي بَكْرٍ فِي ذَلِكَ، قَالَ: فَهَجَرَتْهُ، فَلَمْ تُكَلِّمْهُ حَتَّى تُوُفِّيَتْ، وَعَاشَتْ بَعْدَ رَسُولِ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سِتَّةَ أَشْهُرٍ، فَلَمَّا تُوُفِّيَتْ دَفَنَهَا زَوْجُهَا عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ لَيْلًا، وَلَمْ يُؤْذِنْ بِهَا أَبَا بَكْرٍ، وَصَلَّى عَلَيْهَا عَلِيٌّ...»[8]

[1] . صحیح مسلم بشرح النووی، النووی، ج1، ص14؛ فتح الباری، ابن حجر، ج1، ص5.

[2] . مقدمة الفتح الباری، ابن حجر، ص5؛ همان، ص490؛ تاریخ بغداد، خطیب بغدادی، ج2، ص10؛ القول الصراح في البخاري وصحيحه الجامع، شيخ الشريعة الاصبهاني، ص6.

[3] . سير اعلام النبلاء ذهبي ج10، ص384 ش2182؛ تذكرة الحفاظ، ذهبی، ج2، ص589؛ عمدة القاري شرح صحيح البخاري، بدر الدين العيني الحنفي، ج1، ص5.

[4]. صحيح البخاري، محمد بن إسماعيل أبو عبدالله البخاري الجعفي، ج4، ص210، بَابُ مَنَاقِبِ قَرَابَةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، وَمَنْقَبَةِ فَاطِمَةَ عَلَيْهَا السَّلاَمُ بِنْتِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، دار الفكر للطباعة والنشر والتوزيع، 1401-1981م.

[5].همان.

[6]. صحيح مسلم، مسلم بن الحجاج أبو الحسن القشيري النيسابوري، ج7، ص141، بَابُ فَضَائِلِ فَاطِمَةَ بِنْتِ النَّبِيِّ عَلَيْهَا الصَّلَاةُ وَالسَّلَامُ، دار الفكر، بيروت.

[7]. صحيح البخاري، محمد بن إسماعيل أبو عبدالله البخاري الجعفي، ج5، ص83، بَابُ غَزْوَةِ خَيْبَرَ.

[8]. صحيح مسلم، مسلم بن الحجاج أبو الحسن القشيري النيسابوري، ج5، ص154، بَابُ قَوْلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا نُورَثُ مَا تَرَكْنَا فَهُوَ صَدَقَةٌ»