معنای لغوی و اصطلاحی شیعه
883 بازدید
تاریخ ارائه : 12/3/2013 11:58:00 AM
موضوع: رجال و تراجم

معناي لغوي و اصطلاحی شیعه

«شيعه» در لغت به معني «تابع و پيرو» است[1] و در اصطلاح به آن دسته از مسلمانان گفته می‌شود که به خلافت و امامت بلافصل علی (علیه السلام) معتقدند و بر این باورند که امام و جانشین پیامبر(صلی الله علیه و آله وسلم) از طریق نص شرعی تعیین می‌شوند و امامت حضرت علی(علیه السلام)و دیگر امامان شیعه نیز از طریق نص شرعی ثابت شده است.[2]

اطلاق واژه شیعه بر پیروان و دوستان علی(علیه السلام) نخست از طرف پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله وسلم) صورت گرفته است؛ یعنی حقیقت تشیع به زمان حیات پیامبر (صلی الله علیه و آله وسلم)منتهی می‌گردد و در زمان آن حضرت پی‌ریزی شده و تاریخ آن با تاریخ اسلام یکسان است و روایات متواتری از طریق فریقین بر این امر دلالت دارند، از جمله بسياري از محدثان اهلسنت در تفسير آية (إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ أُولئِكَ هُمْ خَيْرُ الْبَرِيَّة[3]) اتفاق نظر دارند كه اين آيه در حق علي(علیه السلام)و پيروان او نازل شده است.

«عن ابن عباس قال: لما نزلت (إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ أُولئِكَ هُمْ خَيْرُ الْبَرِيَّة)قال رسول الله لعلي، هو أنت و شيعتك يوم القيامة راضين مرضين»؛[4] ياعلي منظور از اين آيه تو و شيعانت هستيد كه در روز قيامت وارد عرصه محشر ميشويد در حالي كه هم شما از خدا راضي و هم خدا از شما راضي است.

«وأخرج ابن مردوية عن علي قال قال لي رسول الله ألم تسمع قول الله، (إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ أُولئِكَ هُمْ خَيْرُ الْبَرِيَّةانت و شيعتك و موعدي و موعدكم الحوض اذا جئت الامم للحساب تدعون غراً محجلين»؛[5] پيامبر (صلی الله علیه و آله وسلم) به من فرمود: يا علي مگر نشنيدي كلام خداوند كه می‌فرمايد: (انَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ أُولئِكَ هُمْ خَيْرُ الْبَرِيَّة)؛ اينها تو و شيعيان تو هستند، موعد من و شما حوض است وقتي كه تمامي امت‌ها براي حساب جمع ميشوند، شيعيان تو به نام و لقب پيشاني سفيدان خوانده مي‌شوند.

همچنين طبري در کتاب تفسير خود در اين باره مي‌گويد:

«وقدحدثنا ابن حميد قال ثنا عيسي بن فرقد عن أبي الجارو و عن محمد بن علي، اولئک هم خير البرية، فقال النبي: أنت يا علي و شيعتک»[6] پيامبر اکرم فرمود: (اولئک هم خير البرية) يا علي تو و شيعيانت هستي».

نکته قابل توجه اين که حتي در زمان پيامبر (صلی الله علیه و آله وسلم) بعضي از اصحاب آن حضرت با لقب «شيعة علي» شناخته مي‌شدند و اين نام به طور معين و مشخص بر آنها اطلاق شده است از جمله آنها (سلمان فارسي، ابوذر غفاري، مقداد بن اسودکندي و عمار بن ياسر» را مي‌توان نام برد[7].

پی‌نوشت:

 [1]. فراهيدي، خليل بن احمد « العين»، ج2، ص260؛ ابي ‌الحسين احمد بن فارس بن زكريا، «معجم مقاييس اللغة» ج3، ص 235؛ ابن منظور، «لسان العرب» ج8، ص 188؛ - الراغب الاصفهاني، ابي القاسم الحسين بن محمد، «مفردات »، ص270، ماده شيع؛ الفيومي، احمد بن محمد بن علي، الفيومي، احمدبن محمد، «المصباح المنير في غريب الشرح الکبيرللرافعي»، ص329، مادة شاع؛ فيروزآبادي، « قاموس المحيط»، ج3،ص67.

[2]. « الشيعة هم الذين شايعوا عليا رضي الله عنه على الخصوص. وقالوا بإمامته وخلافته نصا ووصية، إما جليا، وإما خفيا.»، أوائل المقالات في المذاهب والمختارات، مفید، محمد بن محمد بن نعمان، ص35؛ الشهرستاني، أبو الفتح محمد بن عبد الكريم بن أبى بكر أحمد، ج1، ص146.

[3]. سوره بينه: 98، آيه7.

[4]. عبدالرحمن سيوطي، جلال الدين، «درالمنثور» ج 6، ص379؛ ابي الفداء، اسماعيل بن کثيرالدمشقي «البداية والنهاية» ج4، ص106، ماده قمح.

[5]. عبدالرحمن سيوطي، جلال الدين، «درالمنثور»، ج 6، ص379.

[6]. الطبري، محمدبن جرير «جامع البيان في تفسير القرآن» ج 120، ص171؛ البحراني، سيد هاشم الحسيني «البرهان في تفسير القرآن» ج 4، ص486.

[7]. نوبختي، «فرق الشيعة»، ص17.

سید محمد جعفر سبحانی